نحوه محاسبه مالیات صادرات و شرایط معافیتهای مالیاتی مرتبط با صادرات کالا
مالیات صادرات بستگی مستقیم به نوع کالا یا خدمات صادراتی دارد. این نوع مالیات، جزئی از مالیات بر ارزش افزوده محسوب میشود. برای حمایت از توسعه اقتصادی کشور، قوانین ویژهای جهت معافیت مالیاتی صادرات کالاها و خدمات غیرنفتی تصویب شده است.
یکی از اصلیترین شرایط بهرهمندی از معافیت مالیاتی در صادرات غیرنفتی، انجام کامل و دقیق تعهد ارزی صادرکننده است؛ به این معنا که صادرکننده موظف است صد درصد درآمد خود از صادرات را به چرخه اقتصادی کشور بازگرداند.
در این مقاله، به طور جامع به روشهای رفع تعهد ارزی، شرایط معافیت مالیاتی صادرات و فرایند استرداد مالیات بر ارزش افزوده صادرات خواهیم پرداخت. تا پایان مطلب همراه ما باشید.
مالیات بر صادرات؛ شاخهای از مالیات بر ارزش افزوده
بر اساس «ماده ۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۳۸۷»، معاملات صادرات و واردات تحت پوشش مقررات مالیات بر ارزش افزوده قرار دارند. بنابراین، مالیاتهای مربوط به صادرات و واردات، از زیرمجموعههای مالیات بر ارزش افزوده محسوب میشوند.
مفهوم مالیات بر ارزش افزوده دارای نرخ مشخصی است که بر اساس «بند (ر) تبصره (۶) قانون بودجه ۱۴۰۳ کل کشور»، نرخ آن نسبت به «ماده ۷ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده سال ۱۴۰۰» افزایش یافته و به میزان ۱۰ درصد اعلام شده است.
با این وجود، از آنجا که صادرات باعث افزایش فعالیتهای اقتصادی و ورود ارز به کشور میشود، مقرراتی جهت معافیت مالیاتی یا بازگشت مالیات بر ارزش افزوده برخی کالاها و خدمات صادراتی در نظر گرفته شده است که در ادامه به جزئیات آن خواهیم پرداخت.
بررسی معافیتهای مالیاتی صادرات
مطابق «ماده ۱۰ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰» درآمد حاصل از صادرات کالا و خدمات، در صورت رعایت شرایط زیر، از پرداخت مالیات معاف خواهد بود:
- صادرات کالا به خارج از کشور تنها از طریق مبادی رسمی خروجی صورت پذیرد.
- ارائه پروانه سبز گمرکی صادر شده توسط گمرک یا برگ خروج رسمی هنگام انجام صادرات کالا.
- در صادرات خدمات، ارائه قرارداد معتبر و گواهی انجام عملیات که توسط نمایندگی رسمی ایران در کشور مقصد تأیید شده است.
- ارائه گواهی ارزآوری از سوی بانک مرکزی به منظور صادرات خدمات.
- ارائه هرگونه مدارک معتبر مرتبط با صادرات خدمات.
در صورتی که صادرکننده مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کرده باشد، بر اساس این ماده مشمول دریافت استرداد آن خواهد بود. شایان ذکر است همه فعالان حوزه تجارت بینالملل برای کسب مجوز واردات و صادرات، ملزم به داشتن کارت بازرگانی هستند.
علاوه بر مالیات صادرات، مالیات مربوط به کارت بازرگانی نیز باید توسط صادرکننده پرداخت شود. همچنین برای بهرهمندی از معافیتهای مالیاتی صادرات یا درخواست بازپرداخت مالیات بر ارزش افزوده، صادرکننده باید تعهدات ارزی خود را به طور کامل انجام داده باشد؛ درباره نحوه رفع تعهد ارزی در ادامه مقاله توضیحات مفصل ارائه خواهد شد.
نرخ صفر مالیات بر صادرات
بر طبق «ماده ۱۴۱ قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴»، تمامی درآمدهای حاصل از صادرات کالاها و خدمات غیرنفتی و محصولات کشاورزی به میزان صد درصد (۱۰۰٪) مشمول نرخ صفر مالیاتی میشوند. همچنین «تبصره ۱ ماده ۱۴۶ مکرر» همان قانون، شرایطی را برای اعمال این معافیت تعیین کرده که شامل موارد زیر است:
- ارائه و ثبت اظهارنامه مالیاتی در سامانه مودیان در مهلت مقرر
- تحویل دفاتر قانونی به سازمان امور مالیاتی
- ارائه مدارک و اسناد مالی و حسابداری مرتبط با کسبوکار به اداره مالیات
علاوه بر این، بر پایه «جزء ۵ حکم بند (ع) تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۱»، علاوه بر موارد فوق، بهرهمندی از معافیت مالیاتی و نرخ صفر برای صادرات، منوط به بازگشت کامل (۱۰۰٪) ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور یا همان رفع تعهد ارزی است. در ادامه نحوههای رفع تعهد ارزی صادرکنندگان را بررسی خواهیم کرد.
روشهای رفع تعهد ارزی صادرکنندگان
مفهوم رفع تعهد ارزی از سال ۱۳۹۷ با ابلاغ دستورالعمل بانک مرکزی در مورد «نحوه بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور» آغاز شد. بر اساس این دستورالعمل، همه صادرکنندگان موظفند تعهد کنند که ارز حاصله از صادرات را به کشور بازگردانند.
موضوع رفع تعهد ارزی همچنین در «جزء ۵ بند (ع) تبصره ۶ قانون بودجه ۱۴۰۱» نیز آمده است.
بر اساس «بند ۱۳ ماده ۱ آییننامه اجرایی تبصره (۶) بند (ح) ماده (۲) مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز» روشهای بازگشت ارز به چرخه اقتصادی شامل موارد زیر است:
- فروش ارز صادراتی به صورت حواله در سامانه نیما (سامانه جامع تجارت) به بانک مرکزی، مؤسسات مالی یا صرافیها
- انجام واردات کالا یا خدمات بهازای ارز حاصل از صادرات
- انتقال ارز حاصل از صادرات به اشخاص ثالث برای واردات کالا
- تهاتر کالا به کالا
- فروش اسکناس به بانک مرکزی، مؤسسات مالی یا صرافیها
- بازپرداخت تسهیلات ارزی از منابع مختلف مانند بانکها، صندوق توسعه ملی، حساب ذخیره ارزی، تأمین مالی خارجی (فاینانس) یا بازتأمین (ریفاینانس)
محاسبه مالیات صادرات و استرداد آن
مالیات صادرات هنگام ترخیص کالا توسط نرمافزارهای حسابداری بازرگانی محاسبه و وصول میشود. صادرکنندگان پس از اثبات رفع تعهد ارزی از طریق یکی از روشهای گفته شده، میتوانند نسبت به استرداد مالیات بر ارزش افزوده پرداختشده، اقدام نمایند.
در واقع، بهرهمندی از نرخ صفر مالیات بر صادرات منوط به انجام کامل رفع تعهد ارزی است. طبق «ماده ۷ آییننامه اجرایی تبصره (۶) بند (ح) ماده (۲) مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز»، صادرکنندگان مکلفند حداکثر ظرف چهار ماه از تاریخ صدور پروانه گمرکی، ارز حاصل از صادرات را به کشور بازگردانند. در صورت نیاز، این مهلت توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت قابل تمدید میباشد.
راهنمای رفع تعهد ارزی برای صادرکنندگان و روند استرداد مالیات ارزش افزوده صادرات
صادرکنندگان پس از تکمیل فرآیند رفع تعهد ارزی، میتوانند جهت دریافت بازپرداخت مالیات پرداخت شده از طریق سامانه مودیان اقدام نمایند. پس از ورود به سامانه، در منوی سمت راست بخش «استرداد» را پیدا کرده و با انتخاب گزینه «ثبت درخواست استرداد» و تکمیل مراحل مربوطه، فرآیند استرداد مالیات بر ارزش افزوده صادرات خود را پیگیری کنند.
تسهیل فرآیند صادرات با نرمافزارهای پیشرفته حسابداری
مالیات بر صادرات یکی از زیرمجموعههای مالیات بر ارزش افزوده است که با هدف افزایش رونق اقتصادی کشور، قوانین خاصی برای معافیت یا تعیین نرخ صفر مالیاتی کالاها و خدمات غیرنفتی وضع شده است.
از سوی دیگر، استفاده از نرخ صفر مالیاتی برای درآمدهای صادراتی منوط به انجام تعهد ارزی صادرکننده است؛ بنابراین صادرکنندگان باید در زمان مقرر شده توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت، ارزهای حاصل از صادرات را به چرخه اقتصادی کشور بازگردانند.
در این مقاله، سعی کردهایم موضوعات مرتبط با مالیات بر صادرات و معافیتهای مالیاتی آن را به طور کامل شرح دهیم. اگر در زمینه مالیات بر درآمد صادرات سوال یا ابهامی دارید، میتوانید از طریق بخش نظرات، سوالات خود را مطرح کنید. کارشناسان سپیدار سیستم در کوتاهترین زمان پاسخگوی شما خواهند بود.
شرکت سپیدار سیستم همچنین مجموعهای از مقالات آموزشی کاربردی در زمینه آموزش حسابداری و استانداردهای مرتبط، از جمله «حسابداری بازرگانی»، مالیات شرکتها و حقوق و دستمزد را برای کاربران عزیز ارائه کرده است.
سوالات متداول
قانون معافیت مالیاتی صادرات چیست؟
طبق «ماده ۱۰ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰»، درآمد حاصل از صادرات کالا و خدمات، در صورت رعایت شرایط زیر، از مالیات معاف خواهد شد:
- خروج کالا از طریق مبادی رسمی
- ارائه پروانه سبز گمرکی یا برگ خروج رسمی کالا
- صادرات خدمات همراه با قرارداد معتبر و گواهی انجام کار که توسط نمایندگی رسمی ایران در کشور مقصد تأیید شده باشد
- ارائه گواهی ارزآوری صادره از بانک مرکزی برای صادرات خدمات
- تحویل سایر مدارک معتبر مرتبط با صادرات خدمات
نرخ صفر مالیات صادرات چگونه اعمال میشود؟
بر اساس «ماده ۱۴۱ قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴»، صد درصد درآمد حاصل از صادرات کالاها و خدمات غیرنفتی و محصولات کشاورزی، مشمول نرخ صفر مالیاتی میباشند.
روشهای مختلف رفع تعهد ارزی چیست؟
مطابق «بند ۱۳ ماده ۱ آییننامه اجرایی تبصره (۶) بند (ح) ماده (۲) مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز»، روشهای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی شامل موارد زیر است:
- فروش ارز صادرات به صورت حواله الکترونیکی در سامانه نیما (سامانه جامع تجارت) به بانک مرکزی، مؤسسات مالی یا صرافیها
- انجام واردات کالا یا خدمات بهازای صادرات انجام شده
- واگذاری ارز حاصل از صادرات به اشخاص ثالث برای واردات کالا
- تهاتر کالایی بین طرفین
- فروش ارز به صورت اسکناس به بانک مرکزی، مؤسسات مالی یا صرافیها
- بازپرداخت تسهیلات ارزی اخذ شده از بانکها، صندوق توسعه ملی، حساب ذخیره ارزی و منابع تامین مالی خارجی مانند فاینانس یا ریفاینانس
